YEREL SUÇ BABALARI/ÇETELERİ
Türkiye’de son yirmi yılda uygulanan "her ile bir
üniversite" politikası, yükseköğretimin demokratikleşmesi iddiasını taşısa
da, bu kurumların açıldığı küçük ölçekli şehirlerdeki sosyo-politik yapı, kadın
öğrenciler için yapısal şiddet risklerini de beraberinde getirmiştir. Özellikle
ailesinden uzakta, ekonomik ve sosyal koruma ağlarından yoksun bir şekilde
taşrada eğitim gören kadın öğrenciler; yerel esnaf, mülki idareciler, güvenlik
bürokrasisi ve yerel grupların oluşturduğu karmaşık bir güç matrisinin ortasında
kalabilmektedir. Tunceli’de Gülistan Doku, Van’da Rojin Kabaiş, Elazığ’da
Yeldana Kaharman ve Karabük’te Jeannah Danys Dinabongho Ibouanga gibi vakalar,
bu matrisin birer sonucu olarak tartışılmaktadır. Bu rapor, söz konusu vakaları
münferit olaylar olarak değil, idari ve yerel dinamiklerin kurumsal süreçlerle
birleştiği, kadınları birer "av" olarak gören organize yapılar ve
cezasızlık kültürü ekseninde analiz etmektedir.
Küçük Şehirlerdeki Üniversitelerin Sosyo-Mekansal
Dinamikleri ve Güvenlik Açıkları
Küçük ölçekli Anadolu şehirlerinde üniversiteler, kentin
ekonomik can damarı olarak işlev görmektedir. Bu durum, "öğrenci"
kimliğini bir "müşteri" statüsüne indirgerken, özellikle kadın
öğrencileri yerel esnaf ve konaklama sektörüyle asimetrik bir ilişkiye
zorlamaktadır. Yerel güç odakları, bu ekonomik bağımlılığı kullanarak
öğrenciler üzerinde toplumsal bir denetim mekanizması kurabilmektedir. Bu
mekanizma, bir suç iddiası gündeme geldiğinde kentin imajını koruma refleksiyle
sessizlik sarmalına dönüşebilmektedir.
Yerel güç odakları ile kamu görevlileri arasındaki sıkı
bağlar, soruşturmaların tarafsızlığını bozuyor. Bu durum, şüpheli ölümlerin
üzerine "kendi canına kıydı" ya da "kaza oldu" denilerek
bir sis perdesi çekilmesine ve asıl sorumluların korunmasına zemin hazırlıyor.
Gülistan Doku ve Rojin Kabaiş vakalarında gündeme gelen tanık beyanlarındaki
eksiklikler veya kamera kayıtlarına dair teknik tartışmalar, bu sosyo-mekansal
denetimin bir yansıması olarak değerlendirilmektedir.
GÜLÜSTAN, ROJİN, YELDANA VE DİNA'YA NE OLDU?
VE DAHA DAHA BİRÇOĞUNA NE OLDU?
Gülistan Doku Davası: Altı Yıllık Süreç ve Yeni
Soruşturma Aşaması
5 Ocak 2020 tarihinde Tunceli’de kaybolan Munzur Üniversitesi öğrencisi Gülistan Doku’nun dosyası, adli süreçlerin nasıl bir düğüme dönüşebileceğinin en somut örneğidir. Olayın başından itibaren soruşturmanın büyük ölçüde "intihar" ihtimali üzerine yoğunlaşması, bugün ortaya çıkan yeni bulgular ve gözaltılar ışığında yeniden tartışmaya açılmıştır.1
2026 Kırılması ve Adli Operasyonlar
Nisan 2026’da yaşanan gelişmeler, dosyanın seyrini
değiştirmiştir. Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığı’nın talimatıyla 7 ilde
gerçekleştirilen operasyonlar sonucunda 13 şüpheli hakkında gözaltı kararı
verilmiştir.3 Bu gözaltılar, soruşturmanın ilk yıllarında dile
getirilen "yerel bağlantılar" ve "kurumsal ihmal"
iddialarını hukuki bir zemine taşımıştır.
Gözaltına alınan isimlerin profili, yerel idari yapı ile
şüpheliler arasındaki irtibat iddialarını odağa yerleştirmektedir. Dönemin
mülki idarecilerinden T.S.'nin oğlu M.T.S.'nin İstanbul'da gözaltına alınması,
soruşturmanın ulaştığı derinliği göstermektedir. Ayrıca valilik ile irtibatlı
olduğu belirtilen güvenlik görevlileri ve yerel personelin de şüpheliler
arasında yer alması, sürecin şeffaflığına dair soruları artırmaktadır.
Yeraltı Görüntüleme Raporu ve "Mezar" Bulgusu
İddiası
Ocak 2025’te hazırlandığı belirtilen "Yeraltı
Görüntüleme Cihazı (YGC) Arama Sonuç Raporu", Gülistan Doku’nun akıbetine
dair yeni bir hipotez sunmuştur. Pertek ilçesi yakınlarındaki bir mezarlıkta
yapılan incelemede, mezar formunda bir boşluk tespit edilmiştir. Operatör
raporunda, bu boşluğa bir bedenin defnedildiği ancak bir süre sonra oradan
çıkarıldığı değerlendirmesi yapılmıştır. Bu bulgu, soruşturmanın neden yıllarca
sadece baraj gölüne odaklandığı sorusunu gündeme getirmiştir.
Rojin Kabaiş Vakası: Van'da Teknik Çelişkiler ve Adli
Süreç
Eylül 2025’te Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi öğrencisi Rojin
Kabaiş’in kaybolması ve 18 gün sonra naaşının bulunması, taşra
üniversitelerindeki güvenlik risklerini tekrar gündeme taşımıştır. Aile ve
hukukçular, soruşturmanın ilk aşamalarında şeffaflık eksikliği yaşandığını
iddia etmektedir.
DNA Analizleri ve Otopsi Tartışmaları
Rojin Kabaiş vakasında adli tıp süreçlerine dair önemli soru
işaretleri bulunmaktadır. Aile, otopsi sırasında sürece yetkili olmayan bazı
kurum yöneticilerinin katıldığını beyan etmiştir. Özellikle naaşın göğüs ve
vajina iç bölgesinde iki farklı erkeğe ait DNA tespit edilmesi, soruşturmanın
seyrini cinsel saldırı şüphesi eksenine taşımıştır. Baba K.'nin "DNA yok
denilirken nasıl bulaş oluyor?" çıkışı, adli bilişim ve biyoloji
süreçlerindeki karmaşayı özetlemektedir.
|
Rojin Kabaiş Davası: Tartışmalı Teknik Noktalar |
|
|
Alan |
İddia Edilen Çelişki / Bulgu |
|
Otopsi Katılımı |
Yetkisiz kişilerin varlığı iddiası |
|
Ölüm Tanısı |
ATK suda boğulma derken ailenin fiziksel bulgu itirazları |
|
DNA Verisi |
Göğüs ve vajina bölgesinde tespit edilen iki erkek DNA'sı |
|
Görüntü Analizi |
Kayıtların renk ve çözünürlük farkları |
Yeldana Kaharman: Adli Tıp Bulguları ve Şüpheler
Elazığ Fırat Üniversitesi öğrencisi Yeldana Kaharman’ın 2019
yılındaki ölümü, otopsi raporlarındaki bilimsel veriler ile "intihar"
kararı arasındaki uyuşmazlıklar nedeniyle halen tartışılmaktadır.
Ölü Lekeleri ve Ası Analizi
Adli tıp standartlarına göre, ası sonucu gerçekleşen
ölümlerde kanın uç noktalarda toplanması beklenirken, Kaharman’ın raporunda ölü
lekelerinin vücudun arka kısmında (sırt) toplandığı saptanmıştır. Bu veri,
şahsın ölümden sonra bir süre sırtüstü yatar vaziyette kaldığına, dolayısıyla
asılma eyleminin ölümden sonra gerçekleşmiş olabileceğine işaret etmektedir.
Karabük ve Karamürsel: Organize Riskler ve Görünmezlik
Karabük ve Karamürsel'deki vakalar, üniversite
şehirlerindeki kadınların maruz kaldığı toplumsal baskı ve güvenlik risklerinin
sadece bireysel değil, organize bir boyutu olabileceğini düşündürmektedir.
- Dina
Vakası: Gabonlu Dina'nın Filyos Çayı'nda bulunan cesedi ve öncesinde
maruz kaldığı tacizler, bir "av-avcı" dinamiğinin en somut
örneğidir. Dina'nın annesinin "Ben kızımı hayvanların eline
göndermedim" sözleri, yerel yapıların yabancı uyruklu kadınları
savunmasız birer hedef olarak görmesine bir tepkidir. Sanık D.A. hakkında
beraat kararı verilmesi, yargı sisteminin bu tip organize riskleri
görmezden geldiği eleştirilerine yol açmıştır.
- Karamürsel
Olayları: 2025 yılında gerçekleşen ölümler ve kimlik tespiti
süreçlerindeki zafiyetler, bu kadınların toplum içindeki mutlak
yalıtılmışlığını ve yerel çetelerin istismarına ne kadar açık olduklarını
göstermektedir.
Cezasızlık Paterninin Yapısal Analizi: "Av"
Kültürü ve Organize İstismar
Kadın öğrencilerin taşrada yaşadığı bu trajedilerde,
"cezasızlık" matrisini oluşturan temel unsurlar, bireysel suçların
ötesinde yapısal bir çeteleşme şüphesini barındırmaktadır:
1. Organize İstismar ve "Pazarlama" Şüpheleri
Küçük üniversite şehirlerinde, özellikle ekonomik güçlük
çeken veya ailesinden uzakta olan kadınların, yerel esnaf ve mülki unsurların
da içinde bulunduğu iddia edilen geniş istismar ağlarının hedefi haline geldiği
ileri sürülmektedir. Bu ağların, kadınları sadece bireysel tatmin için değil,
bir tür "pazarlama" veya "çıkar ilişkisi" aracı olarak
kullandığına dair toplumsal şüpheler mevcuttur.
2. İdari ve Yerel Koruma Kalkanı
Nüfuzlu ailelerin veya bürokratların yakınlarının adının
karıştığı dosyalarda, soruşturmanın idari engellerle yavaşlatıldığına dair
ciddi veriler mevcuttur.1 Gülistan Doku davasında mülki idare
bağlantılı kişilerin 6 yıl sonra gözaltına alınması, bu koruma kalkanının ne
kadar dirençli olduğunun kanıtıdır.
3. Delil Sabotajı ve Korku İklimi
Kamera kayıtlarının bozulması, HTS kayıtlarının silinmesi ve
tanıkların ifade vermekten çekinmesi, yerel güç odaklarının kurduğu korku
ikliminin bir sonucudur.4 Bu iklim, kadınların yaşadığı şiddetin
"içerideki" suç ortakları tarafından örtbas edilmesini
kolaylaştırmaktadır.
Sonuç: Bir Av Sahası Olarak Üniversite Kentleri ve Çözüm
Arayışı
Taşra üniversitelerindeki şüpheli kadın ölümleri, yerel güç
dengelerinin adalet sistemi üzerindeki etkisini ve kadınların birer
"av" olarak görüldüğü organize şiddet sarmalını tartışmaya
açmaktadır. Rojin Kabaiş’in bedeninde bulunan yabancı DNA’lar, Gülistan
Doku’nun çalınan SIM kartı ve Yeldana Kaharman’ın ters yöndeki ölü lekeleri; bu
olayların münferit birer kaza değil, failleri koruyan organize bir sistemin
çıktıları olduğu şüphesini güçlendirmektedir.
Kadınları koruyamayan bu sistemde, özellikle yerel çetelerin
ve nüfuz sahibi kişilerin kadınları birer "meta" veya
"pazarlama" nesnesi olarak gördüğü iddiaları, adli makamlarca en
derin seviyede araştırılmalıdır. 2026 yılındaki yeni gözaltılar umut verici
olsa da, cezasızlık paterninin kırılması için suçun sadece failini değil, o
suçun işlenmesine zemin hazırlayan ve üzerini örten tüm "koalisyonu"
hedef alan bir adalet mekanizmasına ihtiyaç vardır. Masumiyet karinesi esas olsa
da, teknik çelişkiler ve delil karartma iddiaları, üniversite şehirlerinde
kadınların yaşam hakkının korunması için radikal bir şeffaflık ve güvenlik
reformunun şart olduğunu kanıtlamaktadır.
kaynaklar
- Gülistan
Doku soruşturması: Neden 6 yıl sonra? - Yeni Özgür Politika, erişim tarihi
Nisan 15, 2026, https://www.ozgurpolitika.com/haberi-gulistan-doku-sorusturmasi-neden-6-yil-sonra-210353
- Son
Dakika... 6 yıldır kayıp olan Gülistan Doku'nun dosyasında yeni ...,
erişim tarihi Nisan 15, 2026, https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/son-dakika-6-yildir-kayip-olan-gulistan-doku-sorusturmasinda-yeni-gelisme-7-ilde-13-gozalti-2494992
- Son
Dakika… 6 yıldır kayıp olan Gülistan Doku'nun dosyasında yeni gelişme: 7
ilde 13 gözaltı! - Abc Hukuk, erişim tarihi Nisan 15, 2026, https://www.abchukuk.com/index.php/2026/04/13/son-dakika-6-yildir-kayip-olan-gulistan-dokunun-dosyasinda-yeni-gelisme-7-ilde-13-gozalti/
- Gülistan
Doku soruşturmasında dönemin Tunceli Valisinin oğlu da gözaltına alındı,
erişim tarihi Nisan 15, 2026, https://ekmekvegul.net/gundem/gulistan-doku-sorusturmasinda-donemin-tunceli-valisinin-oglu-da-gozaltina-alindi
- Rojin
Kabaiş için adalet: “DNA yok dediler şimdi nasıl bulaş oluyor?”, erişim
tarihi Nisan 15, 2026, https://bianet.org/haber/rojin-kabais-icin-adalet-dna-yok-dediler-simdi-nasil-bulas-oluyor-312714
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder