Uygulamalı Feminizm Dersleri Ders 2: Ayrımcılık, Cinsiyet Ayrımcılığı ve Pozitif Ayrımcılık Nedir?

 

Bu çalışmada Ayrımcılık konusu özellikle kadınlar açısından ele alınacaktır. Pozitif ayrımcılık en fazla eleştiri alan, hatta saldırılan haklardan biridir bu nedenle pozitif ayrımcılığın neden önemli olduğu, neden gerekli olduğu da tartışılacaktır.

Kaynak 1

Ayrımcılık Çeşitleri¹

Bir çok konuda ayrımcılık yapılmaktadır. Aşağıda bunların en önemlileri listelenmiştir.

a. “Irk” (tırnak içinde çünkü ırk kavramı tartışmalı bir kavram. burada etnik aidiyet kastediliyor)

b. renk

c. cinsiyet ve cinsel tercih (bağlamımız gereği daha çok bu madde üzerinde duracağız)

d. dil

e. din

f. milliyet,

g. köken,

 h. siyasi görüş,

i. toplumsal sınıf

j. kişilerin fiziksel/zihinsel sağlık durumları

veya başka açılardan, açık veya örtük olarak; ayrımcılık, önyargı, genelleme içeren, veya bunu özendiren, buna yol açabilecek; başka insanlara ve gruplara karşı düşmanlık aşılayan/düşmanca duygulara yol açabilen ifadeler/ögeler. Alışılmış olandan farklı, (ve amaçları açısından insan hakları ilkelerine ters düşmeyen, veya başkalarının haklarını tehdit etmeyen) kişisel ve grupsal tercihlere karşı tahammülsüzlüğü, hoşgörüsüzlüğü içeren ya da teşvik eden ifadeler. Alışılmış olandan farklı grup ve düşüncelerin sırf farklılıklarından dolayı aşağılanması, bu grup ve düşüncelere karşı öğrencide düşmanlık uyandıracak ifadeler. Farklı inançlara, kültürlere, gelenek, örf ve adetlere dönük incitici ibareler.  Farklı olanı görmezden gelmek, görünmez kılmak da, en az yukarıdaki ihlaller kadar, bir insan hakları ihlali olarak değerlendirilmelidir. 

Ders kitaplarında tek bir gayrimüslim yurttaş adına rastlanmaması, “Ali’nin topu hiç Agop’a atmaması”, Çerkes sözcüğünün geçtiği neredeyse tek yerin “Çerkes Ethem’in ihaneti”, Kürt sözcüğünün geçtiği tek konunun “zararlı cemiyetler” olması, din dersi kitaplarında alevilik ve diğer Anadolu inançlarından söz edilmemesi, birçok durumda “kadının adının olmaması”, tek bir ‘işçi ailesi’ örneğine rastlanmaması vb…, ayrımcılık örnekleri olarak düşünülmelidir…

Tartışma-Düşünme

Yukarıda listelenen ayrımcılıklardan başka ayrımcılıklar da var mı? Araştırın, söyleyin ve tartışın.

Amaç: Farklılık yaratmak olduğu gibi gerçekten de burada belirtilmeyen başka ayrımcılıklar da var. Onların da bu vesileyle dile getirilmesi iyi olur.

Kaynak 2 (KB)

Bu metni geçen derste gördük buraya da bu kısmını aldım

"Ağabeylerim yemek isteyebiliyor, ellerini uzatıp istediklerini alabiliyorlardı. Verilmesini beklememiz söylendi. Biz kız kardeşler ve annemiz geriye kalanlarla yetinmek zorundaydık." (Yiyecek dağıtımında kız çocuklarına/kadına yönelik ayrımcılık)

“Okula gitmek bir mücadeleydi. Babam biz kızların okumasına gerek olmadığını düşündü." (Eğitim fırsatlarının eşit veya hiç olmaması) 

"Arkadaşlarımla buluşmak veya oynamak için dışarı çıkamadım.” “Kardeşlerim her an gelebilir ama benim hava kararmadan dönmem gerekiyor." (Kızlar için özgürlük ve hareketlilik eksikliği)

"Babamın malında benim payım yok. Kocamın malı da benim değil. Aslında benim diyebileceğim bir ev yok." (Kadınların miras veya mülkiyet haklarının olmaması)

Tartışma-Düşünme

Bu örnekler Hindistan'dan. Bizim ülkemizden buna benzer örnekler düşünün ve aklınıza gelenleri ifade edin ve buradakilerle benzerlikleri, farklılıkları yönünden tartışın.

Uygulamalı Feminizm Dersleri Ders 1: Ataerkillik (Patriyarka) Nedir?

 Dilara Kahyaoğlu

DERS 1: Ataerkillik (Patriyarka) Nedir?

Kadınlar Sahnesi’ni oluşturan kadınların bir kısmı bugün özel bir toplantı için bir araya gelmişti. Haftada bir provalarından zaman ayırarak bir araya gelmeyi adet edinmişlerdi. Bu tip çalışmalara herkes gelmese bile sayıları beşin altında düşmüyordu. Bu da çalışma yapmak, tartışmak için yeterli bir sayıydı.

O günkü toplantı Ataerkillik (patriyarka) üzerine olacaktı. Bu konuyu somut örnekler, anekdotlar, görsel ve yazılı belgeler üzerinden tartışmaya karar vermişler ve hazırlık yaparak çalışmaya gelmişlerdi. Bir masanın etrafında toplaştılar. Kimisi makinesini de getirmiş, açmış bekliyordu. Kayıt için makine de getirilmişti. Saliha ara sıra video ve fotoğraf çekerek bu günkü çalışmayı görsel olarak belgeleme işini üzerine almıştı. Hülya, o günkü çalışmayı yönetmeye gönüllü olmuştu ve kayıt düğmesine basarak çalışmayı başlattı.

İlk önce toplantıya misafir olarak katılan Cemre’nin anlattığı kendi öyküsünü dinlemeye başladılar.

Kaynak 1¹

Anne baba evinden ayrılıp yalnız yaşamaya karar verdiğimde 30 yaşımdaydım. Kiraladığım ev İstanbul’un iyi bir semtinde, yedi sekiz katlı bir apartmanın en alt katındaydı. Taşındıktan bir müddet sonra evde yalnız olduğumu anlayan erkek kapıcının bakışlarının değiştiğini hissettim. Sürekli gözü üzerimdeydi. Gördüğü zaman selam vermezdi. Onunla konuşunca da zorla ağzından laf çıkardı. Bunun esas nedeninin erkek arkadaşımın eve gidip gelmeye başlaması olduğunu düşünmüyorum. Çünkü o daha ortalıkta yokken bile kapıcının bakışları rahatsız ediciydi. Gözlerini benden kaçırırdı, bakışları ya göğüslerime ya da bacaklarıma kayardı. Evde bile etek veya şort giymemeye başlamıştım. Üstümde genellikle bol bir eşofman olurdu. Veya kapıyı açarken üzerime uzun sabahlığımı giymeyi adet edinmiştim.

Ders Kitaplarında Toplumsal Cinsiyet

Dilara Kahyaoğlu

2006

Yine aynı soru: Değişen bir şey var mı?

Yeni Ders Kitaplarındaki  Görseller
Kadınlar İçin Farklı Bir Şey Söylüyor mu?

Geçen sene bu zamanlar, İstanbul Eğitim Sen 3 Nolu Şube’de sendikalı kadın öğretmenlerle beş senedir yürütülen sözlü tarih ve tiyatro çalışmalarından da yararlanarak ders kitapları ve toplumsal cinsiyet konulu bir rapor hazırlamıştık[1]. Zaman geçti, yeni ders kitapları piyasaya çıktı, şu anda tüm Türkiye’de 1-5 arası sınıflarda yeni ders kitapları okutuluyor. Daha önceden böyle bir çalışma yapmış bir kişi olarak aklıma “yeni ders kitaplarında toplumsal cinsiyet meselesi nasıl ele alınmış” sorusu geldi. Değişen bir şeyler var mıydı? Dar bir çevrede bilinen bizim rapordan (DEK) önce Tarih Vakfı’nın Ders Kitaplarında İnsan Hakları projesi kapsamında da bu konunun bir araştırma sorusu olarak ele alındığını, bu soruyu araştırılabilir ve ölçülebilir hale getiren kriterlerin oluşturularak tüm ders kitaplarına uygulandığını, çeşitli taramalar yapıldığını ve ortaya  çıkan sonucun hiç de parlak olmadığını biliyordum. Bütün bunlar yıllardır süren; gerek toplumsal cinsiyet eksenli,  gerekse ders kitaplarında genel bir  reforma ihtiyaç olduğunu talep eden çabaların son halkalarıydı ve özellikle DKİH projesi kamuda ciddi olarak tartışılmıştı.